Rok bazowy w szkołach ponadpodstawowych, wzmocnienie kształcenia w szkołach branżowych oraz większa elastyczność w tworzeniu planu zajęć i w wyborze przedmiotów na poziomie rozszerzonym – to najważniejsze zmiany, jakie w przyszłym roku szkolnym mogą wejść w życie w szkole średniej. Szczegóły poniżej.

Proponowane zmiany w szkole średniej

Wiedza, kompetencje, praktyka, czyli zintegrowany model nauczania 
  • Wiedza – pozostawiono wysokie wymagania w zakresie wiedzy i umiejętności przedmiotowych (szczególnie w kursach rozszerzonych przygotowujących do studiów kierunkowych). 

ZMIANA: kursy podstawowe mają wyposażyć ucznia w solidny fundament wiedzy ogólnej, bazujący na głębokim rozumieniu najważniejszych zjawisk i procesów.  

  • Kompetencje – dalsze rozwijanie po szkole podstawowej kompetencji (m.in. krytycznego myślenia, kreatywnego myślenia, rozwiązywania problemów, współpracy, dbania o innych i o siebie, a także kierowania sobą).  
  • Praktyka – w każdym przedmiocie zaproponowano doświadczenia edukacyjne (np. analiza ofert produktów finansowych, samodzielne kwerendy historyczne, prowadzenie wywiadów czy minibadań, symulacji i debat).
Zmiany w technikum 

Zmniejszy się obciążenie uczniów, a więcej czasu zostanie na przygotowanie do zawodu dzięki następującym proponowanym zmianom: 

  • dwa przedmioty przyrodnicze związane z zawodem byłyby nauczane tak jak w liceum,  
  • dwa pozostałe (niepowiązane z zawodem) byłby nauczane w mniejszym zakresie. 
Zmiany w szkołach branżowych

Wzmocnienie kształcenia w szkole branżowej 

Jak wynika z ostatniej edycji badania PISA, uczniowie szkół branżowych osiągnęli niskie poziomy umiejętności: 71% w matematyce, 68% nie rozumie czytanego tekstu, 59% w zakresie przyrody. To wyniki poniżej 2 poziomu. Dlatego postawiono na wzmocnienie kształcenia ogólnego, kompetencji przekrojowych oraz fundamentalnych. 

Matura w nowej formule od 2031 r.

Wymagania egzaminacyjne zostałyby dopasowane do nowych podstaw programowych. 

Rok bazowy w szkołach ponadpodstawowych

Najważniejsze założenia roku bazowego: 

  • w pierwszych klasach liceów i techników postawiono na realizację jednakowej podstawy programowej, 
  • w roku bazowym skupiono się na pogłębieniu wiedzy i umiejętności zdobytych w podstawówce, rozwoju kompetencji oraz samodzielności w uczeniu się, 
  • przedmioty na poziomie rozszerzonym w liceum i technikum będą mogły rozpocząć się od drugiej klasy. 

Chcemy dać młodym ludziom dodatkowy rok na wybór rozszerzenia, by o swojej przyszłości nie musieli decydować w wieku 13 lub 14 lat. To ważne, żeby uczniowie pierwszej klasy mieli szansę na to, aby rozwijać się w podstawowych akademickich umiejętnościach. Co to znaczy? Zyskają narzędzia do uczenia się w dziedzinach. Czyli na przykład na języku polskim mocno stawiamy na to, żeby uczyli się interpretować teksty, czytać, pisać, komunikować się – podkreśla zewnętrzna ekspertka IBE PIB dr Kinga Białek.

Większa elastyczność w tworzeniu planu zajęć i w wyborze przedmiotów na poziomie rozszerzonym

Większa elastyczność w tworzeniu planu zajęć: 

  • zwiększenie liczby przedmiotów do wyboru z 4 do aż 12, 
  • zwiększenie liczby godzin na realizację przedmiotów na poziomie rozszerzonym z 1 do 2, 
  • dowolność w rozłożeniu godzin przedmiotów od drugiej klasy, 
  • zachowanie liczby rozszerzeń: 21 + 1 (21 godzin zapisano w rozporządzeniu o ramowych planach nauczania, a 1 godzina jest do dyspozycji dyrektora), 
  • dyrektor decyduje, jak rozłoży godziny na realizację przedmiotów na poziomie rozszerzonym, przy czym każdy taki przedmiot ma mieć co najmniej 6 godzin. 

Eksperci IBE zaproponowali przedmioty do wyboru dyrektora. Są to: sztuki wizualne, muzyka, język łaciński i kultura antyczna, filozofia, wiedza o mediach, historia sztuki, wstęp do rozumowań matematycznych, matematyka wyższa, analiza i modelowanie danych, astronomia, technologie przełomowe, bezzałogowe statki powietrzne, a także możliwość przeznaczenia godziny na przedmiot autorski.  

Przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych projekty podstaw programowych dla szkoły średniej zostały przekazane Ministerstwu Edukacji Narodowej i Radzie ds. monitorowania wdrażania reformy oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej. IBE poinformowało, że kolejnym etapem naszych działań będzie cykl spotkań online z autorami projektów podstaw programowych.

Projekty podstaw programowych do szkoły ponadpodstawowej dostępne są na stronie instytutu. 

Źródła: 

Propozycje podstaw programowych dla szkół ponadpodstawowych, https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/4018-propozycje-podstaw-programowych-dla-szkol-ponadpodstawowych (dostęp: 28.10.2026 r.). 

Projekty podstaw programowych dla szkół ponadpodstawowych, https://ibe.edu.pl/pl/projekty-podstaw-programowych-dla-szkol-ponadpodstawowych (dostęp: 28.10.2026 r.).