Rząd przyjął projekt ustawy o prawach i obowiązkach ucznia. Szczególnie zależało nam na tym, aby uporządkować chaos informacyjny i ułatwić każdemu z członków społeczności szkolnej dostęp do katalogów praw i obowiązków uczniowskich. Poza tym tworzymy strukturę rzeczników praw uczniowskich, normujemy kwestie konsekwencji niewłaściwych zachowań uczniów – podkreśla MEN.Projekt został skierowany do prac w Sejmie.

 
Ustawowy katalog praw i obowiązków ucznia

Jak zaznacza resort edukacji, obecnie prawa i obowiązki ucznia są rozproszone, a to wzmaga chaos informacyjny wśród nauczycieli, uczniów oraz rodziców. Aby prawa i obowiązki ucznia można było znaleźć w jednym miejscu, MEN postanowiło przenieść je na poziom ustawowy.

Wprowadzono także specjalny katalog działań wychowawczych i kar dla uczniów. Postępowanie zgodnie z procedurą zakłada:

  • w pierwszej kolejności zastosowanie działań wychowawczych,
  • a gdy te działania okażą się niewystarczające, dyrektor będzie mógł wszcząć formalne postępowanie o ukaranie ucznia.

 
Rzecznicy praw uczniowskich

Nowelizacja przepisów wprowadza nowe organy ochrony:

  • Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich,
  • 16 wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich działających przy kuratoriach oświaty,
  • fakultatywnie rzeczników na poziomie gmin i powiatów,
  • szkolnych rzeczników praw uczniowskich – ich funkcję będą pełnili opiekunowie samorządów uczniowskich.

 

Obowiązek powoływania rad szkoły

Dopiero od września 2028 r. zostanie wprowadzony obowiązek powoływania rady szkoły. Ma to wzmocnić wpływ rodziców i uczniów na działalność szkół i placówek oświatowych.

Ważne zmiany dotyczące uczniów pełnoletnich

Część zmian dotyczy zakresu dostępu do ocen i usprawiedliwiania nieobecności przez uczniów pełnoletnich. Według tych zmian usprawiedliwienie nieobecności musi zawierać informację o powodzie nieobecności. Uczeń jednak nie jest zobowiązany do ujawnienia danych wrażliwych. O trybie, terminie i formie usprawiedliwienia zadecyduje szkoła.

Z czego się wycofano? 

Zgodnie z pierwotną wersją projektu miały zostać zaostrzone przepisy dotyczące frekwencji. Próg frekwencji zostałby podwyższony: za niespełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki byłaby uznana nieusprawiedliwiona nieobecność na co najmniej 50 proc. dni zajęć w jednym miesiącu albo na co najmniej 25 proc. dni zajęć w całym roku szkolnym. Ostatecznie to rozwiązanie nie znalazło się w znowelizowanych przepisach.

Jak podkreśla MEN, projekt ustawy był szeroko konsultowany: Wniesiono około 700 uwag i opinii, z których wiele zostało uwzględnionych. Szczegóły na stronie MEN.

Więcej na temat zmian i projektu znajduje się TUTAJ.

 

Źródła:

  1. Rząd przyjął projekt ustawy o prawach i obowiązkach ucznia, https://www.gov.pl/web/edukacja/rzad-przyjal-projekt-ustawy-o-prawach-i-obowiazkach-ucznia (dostęp: 13.04.2026 r.).
  2. Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12399703/katalog/13141793 (dostęp: 13.04.2026 r.).