MEN wydało długo wyczekiwany komunikat dotyczący rozliczania godzin ponadwymiarowych, które nie zostały zrealizowane – ale nie z winy nauczyciela. Powołują się w nim na współpracę ze związkami zawodowymi przy tworzeniu przepisów. Związkowcy ostro zareagowali na słowa MEN. Zapowiadamy powrót do tematu, do rozmów, bo co innego praktyka, a co innego przepisy. Tutaj się po prostu trochę rozminęliśmy z praktyką – przyznał wiceminister edukacji Henryk Kiepura.

 
Komunikat MEN ws. godzin ponadwymiarowych

MEN podkreśliło, że zmiany w przepisach zostały opracowane we współpracy z organizacjami związkowymi w ramach zespołu ds. pragmatyki zawodowej nauczyciela i po konsultacjach społecznych. Resort zaznaczył też, że nowelizacja miała wyrównać warunki pracy oraz wynagrodzenia nauczycieli.

Celem zmian było zakończenie nierównego traktowania nauczycieli w różnych typach szkół i samorządach oraz zapewnienie im jasnych, jednolitych zasad dotyczących wynagradzania, awansu i uprawnień zawodowych – czytamy w komunikacie MEN.
 

1. Czy nauczyciel otrzyma wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, w których był dostępny w szkole i przygotowany do pracy, ale nie z jego winy zajęcia się nie odbyły?

Tak, ale pod pewnym warunkiem. MEN zaznacza: Nauczyciel, który nie może zrealizować zaplanowanych godzin ponadwymiarowych z przyczyn dotyczących szkoły, np. z powodu wyjazdu klasy na wycieczkę, może mieć przydzielone doraźne zastępstwo, za które przysługuje wynagrodzenie w takiej samej stawce jak wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe.

2. Co jeszcze zapowiedziało MEN?

Ministerstwo Edukacji Narodowej analizuje obecnie zgłoszone uwagi dotyczące możliwości rozszerzenia katalogu zajęć, które nauczyciel mógłby realizować zamiast nieodbytych zajęć ponadwymiarowych z zachowaniem prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe – w szczególności o inne prace statutowe szkoły – czytamy w komunikacie ministerstwa.

3. Stanowisko MEN po zdecydowanej reakcji związkowców na komunikat z 16 października

W audycji Gość Dnia w rozmowie dla Radia Katowice Henryk Kiepura został zapytany o sprawę godzin ponadwymiarowych, która została rozstrzygnięta na niekorzyść nauczycieli. Podkreślił wówczas, że MEN zdało sobie sprawę, że nauczyciele mogą być stratni. 

4. Czy nauczyciel otrzyma wynagrodzenie, jeśli klasa nie przyjdzie na lekcję, czyli w sytuacji niezależnej od nauczyciela?

(…) w tej chwili (...) nauczyciel nie będzie otrzymywał wynagrodzenia. Dlatego już zapowiedziane są rozmowy i będzie dyskutowana zmiana tej regulacji – powiedział wiceminister Henryk Kiepura podczas audycji.

5. MEN poruszy temat przepisów dotyczących wynagradzania nauczycieli za godziny ponadwymiarowe

Zapowiadamy powrót do tematu, do rozmów, bo co innego praktyka, a co innego przepisy. Tutaj się po prostu trochę rozminęliśmy z praktyką. Natomiast myślę, że nie zauważyliśmy tego wszyscy aż tak dokładnie, kiedy konsultowaliśmy przez kilka miesięcy te przepisy. Ja tutaj nie szukam winnych. Trzeba to zmienić – dodał Henryk Kiepura.

Związki zawodowe ostro reagują na stanowisko MEN

Po ukazaniu się komunikatu MEN dotyczącego nowych zasad rozliczania godzin ponadwymiarowych związkowcy stanowczo zaprotestowali. Do sprawy odniosły się Związek Nauczycielstwa Polskiego i Krajowa Sekcja Oświaty i wychowania „Solidarność”.

ZNP nie odpowiada za sytuację prawną powstałą po nowelizacji Karty Nauczyciela. Za nowelizację odpowiedzialny jest resort edukacji, a za stosowanie przepisów prawa organy prowadzące szkoły. Związek proponował korzystne rozwiązanie dla nauczycieli podczas prac grup roboczych i na etapie opiniowania projektu nowelizacji Karty. Świadczy o tym opinia ZNP z kwietnia br. – podkreślił ZNP.

ZNP wymienił swoje działania w tej kwestii podjęte w ostatnich miesiącach. Związek wskazał, że:

• przedstawił MEN niekorzystne sposoby rozliczania godzin ponadwymiarowych po nowelizacji;
• przedstawił MEN trzy interpretacje MEN i jedną odpowiedź na interpelację poselską z lat 2009–2013, w których ministerstwo wprost wskazywało, że nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, gdy niezrealizowanie tych godzin nastąpiło na skutek nieobycia się zajęć lekcyjnych nie z winy nauczyciela;
• postulował doprecyzowanie art. 35 ust. 3d poprzez utrzymanie prawa do wynagrodzenia z tytułu godzin ponadwymiarowych również w wypadku usprawiedliwionego nieodbycia zajęć.

 
Opinia ZNP z 17 kwietnia 2025 r.: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12395957/13117795/13117798/dokument721562.pdf

Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” również zareagowała na przekaz MEN:  Wbrew temu, co twierdzi MEN, obecna koncepcja rozliczania godzin ponadwymiarowych NIE JEST wynikiem współpracy z naszym Związkiem. Wręcz przeciwnie – „Solidarność” od początku konsekwentnie sprzeciwiała się rozwiązaniom wprowadzonym arbitralnie przez resort. Już 18 kwietnia br. przedstawiliśmy jednoznacznie krytyczną opinię wobec tych propozycji.

Opinia KSOiW „Solidarność” z 18 kwietnia 2025 r.: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12395957/13117795/13117798/dokument721560.pdf

KSOiW „Solidarność” dodała także, że 30 września skierowała do ministerstwa pismo interwencyjne w sprawie sposobu naliczania godzin ponadwymiarowych i zaapelowała o natychmiastową zmianę zasad. Ministerstwo, zamiast odnieść się merytorycznie do naszych uwag, opublikowało komunikat wprowadzający nauczycieli w błąd – sugerując, że rozwiązania te powstały w dialogu ze związkami zawodowymi. (…) Solidarność mówi jasno: odpowiedzialność za błędy i brak kompetencji w tej sprawie spoczywa wyłącznie po stronie kierownictwa MEN.

Protesty nauczycieli – wstrzymanie wycieczek i wyjść do teatru czy muzeum

Nauczyciele ze szkół i przedszkoli w Opolu wystosowali list otwarty do prezydenta miasta. Protestują przeciwko niekorzystnemu dla nich rozliczaniu godzin ponadwymiarowych. Zapowiedzieli, że nie będzie wyjść na wycieczki czy imprezy pozaszkolne.

My, nauczyciele Miasta Opola, z głębokim ubolewaniem informujemy, że zmuszeni jesteśmy zawiesić naszą dotychczasową współpracę w zakresie udziału uczniów w akcjach, imprezach, wizytach i wycieczkach organizowanych przez Miasto Opole, a także inne instytucje rządowe i samorządowe, instytucje kultury i uczelnie wyższe działające na terenie Naszego Miasta. Jednocześnie informujemy, że nie zamierzamy rezygnować z tych fundamentalnych aktywności, ale sprzeciwiamy się obciążaniu nauczycieli kosztami finansowymi wynikającymi z ich realizacji – napisano w liście.

List dostępny jest TU.

List otwarty do MEN ws. godzin ponadwymiarowych nauczycieli wystosował także Teatr dla Dzieci i Młodzieży Artystyczni z Gniezna. Artyści apelują w liście o pilne doprecyzowanie przepisów dotyczących rozliczania godzin ponadwymiarowych nauczycieli. Dyrektor teatru Arkadiusz Gwizdała zaznaczył, że obecnie wiele szkół w całej Polsce wstrzymało organizację wycieczek, lekcji muzealnych i wyjść do teatrów.

List dostępny jest TUTAJ.

Źródła:

1. Rozliczanie godzin ponadwymiarowych, https://www.gov.pl/web/edukacja/rozliczanie-godzin-ponadwymiarowych (dostęp: 20.10.2025 r.).
2. ZNP nie odpowiada za sytuację prawną po nowelizacji Karty – komunikat, https://znp.edu.pl/znp-nie-odpowiada-za-sytuacje-prawna-po-nowelizacji-karty-komunikat/ (dostęp: 20.10.2025 r.).
3. ZNP: Domagamy się prawa do wynagrodzenia z tytułu godzin ponadwymiarowych, https://znp.edu.pl/znp-domagamy-sie-prawa-do-wynagrodzenia-z-tytulu-godzin-ponadwymiarowych/ (dostęp: 20.10.2025 r.).
4. Joanna Ćwiek-Świdecka: Basiowe zamiast czarnkowych – nauczyciele rozczarowani decyzją MEN, https://www.rp.pl/edukacja/art43195381-joanna-cwiek-swidecka-basiowe-zamiast-czarnkowych-nauczyciele-rozczarowani-decyzja-men (dostęp: 20.10.2025 r.).
5. Wpis na profilu KSO i W „Solidarność” na Facebooku, https://www.facebook.com/photo/?fbid=1232274022268834&set=pb.100064587433945.-2207520000 (dostęp: 20.10.2025 r.).
6. Nauczyciele nie otrzymają wynagrodzenia za część godzin, https://operon.pl/Aktualnosci/Edukacja-w-Polsce/Nauczyciele-nie-otrzymaja-wynagrodzenia-za-czesc-godzin (dostęp: 20.10.2025 r.).
7. Gość Radia Katowice – rozmowa dnia, https://www.radio.katowice.pl/zobacz,73778,Rozmowa-dnia-z-wiceministrem-edukacji-Henrykiem-Kiepura.html (dostęp: 20.10.2025 r.).
8. https://twitter.com/i/status/1980370536296509692(dostęp: 20.10.2025 r.).